Όταν οι «εύλογες προσαρμογές» απορρίπτονται, η εκπαίδευση παύει να είναι δικαίωμα

Γιατί η άρνηση εύλογων προσαρμογών από σχολεία (δημόσια ή ιδιωτικά ) συνιστά διάκριση και γιατί το ΥΠΑΝ φέρει ευθύνη να παρέμβει

Η συζήτηση για τα παιδιά με αναπηρία στην εκπαίδευση συχνά παρουσιάζεται λανθασμένα ως ζήτημα «οργάνωσης», «κανονισμών», «πόρων» ή «δυνατοτήτων του σχολείου». Στην πραγματικότητα, όμως, το ερώτημα είναι απλό και βαθιά πολιτικό: θα αντιμετωπίζονται τα παιδιά με αναπηρία ως ισότιμοι μαθητές με δικαιώματα ή ως “εξαιρέσεις” που πρέπει να μετακινούνται αλλού;

Τι είναι οι «εύλογες προσαρμογές»

Εύλογες προσαρμογές σημαίνουν όλες εκείνες τις αναγκαίες αλλαγές και διευκολύνσεις (όπως σχολικός συνοδός, διαφοροποίηση τρόπου διδασκαλίας, προσβάσιμες υποδομές), ώστε ένα παιδί με αναπηρία να μπορεί στην πράξη να φοιτήσει και να συμμετέχει στο σχολείο ισότιμα με τα άλλα παιδιά.
Δεν πρόκειται για «χάρη» ούτε για προαιρετική παροχή. Είναι προϋπόθεση ισότητας.

Η διεθνής και εθνική νομοθεσία είναι ξεκάθαρη:
η άρνηση εύλογης προσαρμογής συνιστά διάκριση λόγω αναπηρίας.

Γιατί η άρνηση παροχής συνοδών απόιδιωτικά σχολεία είναι διάκριση

Όταν ένα ιδιωτικό σχολείο δηλώνει ότι:

• «δεν δέχεται συνοδό»,
• «οι εσωτερικοί κανονισμοί δεν το επιτρέπουν»,
• «το παιδί να πάει αλλού»,

τότε δεν αξιολογεί το παιδί, αλλά αποκλείει την αναπηρία.

Ακόμη πιο προβληματικό είναι όταν:

• υπάρχει απόφαση αρμόδιας επιτροπής ότι το παιδί φοιτά στη γενική τάξη με ανάγκη συνοδού,
• η οικογένεια αναλαμβάνει πλήρως το κόστος,
• και παρ’ όλα αυτά το σχολείο αρνείται απόλυτα.

Σε αυτή την περίπτωση, το επιχείρημα του «κόστους» καταρρέει.
Η άρνηση μετατρέπεται σε δομικό αποκλεισμό, όχι σε διαχειριστική δυσκολία.

Είναι το ίδιο με το να αρνείται πρόσβαση σε άτομο με κινητική αναπηρία , ή την γραφή σε braille σε άτομο με οπτική αναπηρία, ή τον σκύλο συνοδό του ,  ή τον διερμηνέα νοηματικής σε άτομο με απώλεια ακοής η πιο απλά να αρνείται τα γυαλιά σε παιδί με μυωπία.

«Εσωτερικοί κανονισμοί» δεν υπερισχύουν των δικαιωμάτων

Κανένας εσωτερικός κανονισμός σχολείου δεν μπορεί να λειτουργεί υπεράνω:

• της αρχής της ισότητας,
• της απαγόρευσης των διακρίσεων,
• του δικαιώματος στην εκπαίδευση.

Η αρχή της τριτενέργειας των θεμελιωδών δικαιωμάτων σημαίνει ότι τα δικαιώματα αυτά δεσμεύουν και ιδιωτικούς φορείς, όταν αυτοί ασκούν ουσιαστική εξουσία πάνω σε άτομα  όπως ακριβώς συμβαίνει με ένα σχολείο απέναντι σε ένα παιδί.

Με απλά λόγια:
κανένα σχολείο δεν έχει το “δικαίωμα” να αποκλείει παιδί από την εκπαίδευση λόγω αναπηρίας.

Γιατί το ΥΠΑΝ φέρει ευθύνη να παρέμβει

Το Υπουργείο Παιδείας δεν είναι απλός παρατηρητής.
Έχει θεσμική, νομική και ηθική ευθύνη να διασφαλίζει ότι:

• οι αποφάσεις των αρμόδιων επιτροπών εφαρμόζονται,
• η ιδιωτική εκπαίδευση λειτουργεί εντός πλαισίου δικαιωμάτων,
• τα παιδιά με αναπηρία δεν ωθούνται άμεσα ή έμμεσα εκτός σχολείων.

Όταν το ΥΠΑΝ απαντά σε γονείς:

«πηγαίνετε το παιδί στο δημόσιο σχολείο»

δεν λύνει το πρόβλημα.
Μεταφέρει το βάρος στην οικογένεια και κανονικοποιεί τον αποκλεισμό.

Η ουδετερότητα σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι ουδετερότητα.
Είναι παράλειψη προστασίας δικαιώματος.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η συμπεριληπτική εκπαίδευση δεν σημαίνει:

• «βρίσκουμε πού χωρά το παιδί»,
  αλλά:
• αλλάζουμε το σχολείο ώστε να χωρά όλα τα παιδιά.

Όσο η άρνηση εύλογων προσαρμογών γίνεται ανεκτή:

• η αναπηρία αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα του παιδιού,
• οι οικογένειες εξαναγκάζονται σε μετακινήσεις,
• και η ισότητα μένει στα χαρτιά.

Η εκπαίδευση χωρίς διακρίσεις δεν είναι προνόμιο, ούτε επιλογή πολιτικής ευαισθησίας.
Είναι υποχρέωση του κράτους και όλων των εκπαιδευτικών δομών.

Και κάθε φορά που ένα παιδί με αναπηρία ακούει:

«εδώ δεν μπορούμε»

η κοινωνία οφείλει να απαντά:

«εδώ πρέπει να αλλάξουμε».

Να αλλάξουμε νομοθεσίες εάν πρέπει ,να θέσουμε όρια σε κανονισμούς και να συμπεριλάβουμε όλα τα παιδιά στις πολιτικές μας , ισότιμα με βάσει τα ανθρώπινα τους δικαιώματα.

 

Βάλε την φωνή μας στη βουλή, θελουμε , ξερουμε και μπορουμε

Γιούλα Πιτσιάλη

Υποψήφια Βουλεύτρια με το «ΑΛΜΑ»